SİVEREK OLAYI VE ZORUNLU EĞİTİM TARTIŞMASI: OKULLAR NEYE DÖNÜŞÜYOR? / Mehmet ALTUNTAŞ

Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde bir lisede yaşanan silahlı saldırı göründüğü kadarıyla yalnızca bir güvenlik meselesi değil; eğitim sistemimizin uzun süredir görmezden gelinen yapısal sorunlarını da yeniden gündeme getiren bir olay. Okullar, öğrenmek isteyen gençlerin yuvası mı olmalı, yoksa herkesi zorla hapishane gibi içinde tutmaya çalışan bir sistem mi?

Türkiye bir kez daha sarsıcı ve dramatik bir okul olayıyla gündeme geldi. Siverek’te bulunan Ahmet Koyuncu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde pompalı tüfekle gerçekleştirilen saldırıda çok sayıda öğrenci ve öğretmen yaralandı. Saldırganın ise okulun eski öğrencisi olduğu açıklandı.

Resmî açıklamalara göre saldırıda 10 öğrenci, dört öğretmen, bir polis ve bir kantin işletmecisi yaralandı. Yaralıların bir kısmı taburcu edilirken bazıları tedavi altında tutuluyor.

Olayın ardından devlet kurumları harekete geçti. Milli Eğitim Bakanlığı soruşturma başlattı, müfettişler görevlendirildi ve okulda eğitime birkaç gün ara verildi. Hasan Şıldak ise yaralılardan bazılarının il merkezine sevk edildiğini açıkladı.

Elbette bu tür bir saldırının tek bir sebebinin olduğunu söylemek safdillik olacaktır. Güvenlik, bireysel psikoloji, sosyal çevre ve birçok faktör birlikte değerlendirilmelidir.

Ancak bu olay, uzun zamandır tartışılan başka bir soruyu da yeniden gündeme getiriyor:

Zorunlu eğitim sistemi gerçekten doğru mu işliyor?

Okullar kimin için var?

Okulların temel amacı; öğrenmek isteyen, kendini geliştirmek isteyen gençlere fırsat sunmaktır. Bilim yapmak isteyenlerin, hayal kuranların ve emek verenlerin yetiştiği yerlerdir.

Amma lakin bugün birçok öğretmenin ve velinin ortak şikâyeti şudur: Okullar giderek eğitim kurumundan çok, farklı sorunların toplandığı mekânlara dönüşmektedir.

Okumak istemeyen, okul ile hiçbir bağ kuramayan veya sürekli zorbalık davranışları sergileyen küçük bir grubun varlığı bile bazen bütün sınıfın huzurunu bozabilmektedir.

Akran zorbalığı, öğretmene yönelik şiddet ve disiplin sorunları artık istisnai olaylar olmaktan çıkıp sık konuşulan başlıklar hâline gelmiştir.

Bu durum, eğitim ortamının kalitesini doğrudan etkiliyor.

12 yıllık zorunlu eğitim tartışması

Türkiye’de uygulanan 4+4+4 olarak uygulanan 12 yıllık zorunlu eğitim sistemi başlangıçta iyi niyetli bir hedefle ortaya çıktı: Toplumun eğitim seviyesini yükseltmek.

Fakat uygulamada bazı yeni sorunlar da doğdu.

Okulla güçlü bir bağı olmayan, mesleki yönelimi erken yaşta farklı alanlara kayabilecek gençlerin yıllarca aynı sistem içinde tutulması, eğitim ortamında motivasyon sorunları oluşturabiliyor.

Birçok eğitimci şu soruyu soruyor:

Her genci aynı akademik kalıba sokmaya çalışmak ne kadar doğru?

Bazı öğrenciler akademik eğitimde ilerlemek isterken bazıları daha erken yaşta mesleki eğitime yönelmek isteyebilir. Ancak sistem çoğu zaman bu esnekliği yeterince sağlayamıyor.

Mesleki eğitim neden güçlenmeli?

Bugün Türkiye’de birçok sektörde ciddi bir ara eleman açığı bulunuyor.

Sanayi, üretim ve teknik alanlar nitelikli iş gücü ararken; bazı gençler ise yıllarca okulda kalmasına rağmen mesleki yönelim geliştiremiyor.

• Bu nedenle eğitim politikalarında şu başlıkların daha fazla tartışılması gerektiği dile getiriliyor:

• Mesleki eğitimin cazip hâle getirilmesi

• Öğrencilerin erken yaşta yeteneklerine göre yönlendirilmesi

• Eğitim sisteminde daha fazla esneklik sağlanması

Bazı uzmanlara göre ortaokuldan itibaren güçlü bir mesleki yönlendirme sistemi kurulması, hem öğrencilerin hem de ülke ekonomisinin ihtiyaçlarına daha uygun sonuçlar doğurabilir.

Disiplin ve eğitim ortamı

Eğitim ortamının sağlıklı olması için program değişikliklerinin yeterli olmadığını söylemek mümkündür. 

Okulların güvenli ve disiplinli bir öğrenme ortamı olması gerekir.

Zorbalık, şiddet ve eğitim sürecini sabote eden davranışlara karşı etkili ve adil disiplin mekanizmalarının bulunması, hem öğrencilerin hem öğretmenlerin hakkını korumak açısından önemlidir.

Çünkü asıl mesele şudur:

Okumak isteyen bir çocuğun hakkını kim koruyacak?

Tartışılması gereken gerçek soru

Siverek’teki olay takkeyi önümüze koyarak hepimize bir kez daha şu hususları düşünmemizi salıkverdi:

Daha önce bir kaç defa yazılarımızda dile getirmiştik. “12 Yıllık Zorunlu Eğitim: İnsan Hakları Perspektifinden Bir Yeniden Değerlendirme” başlıklı yazımızı* detaylı incelemenizi salık veririm. 
Eğitim sistemi sadece ve sadece zorunluluk üzerine kurulamaz. Aynı zamanda motivasyon, yönlendirme ve doğru yapı üzerine kurulması gerekmez mi?

Belki de artık şu soruları daha açık biçimde tartışmanın zamanı gelmiştir:

• Eğitim sistemi ne kadar esnek olmalı?

• Akademik eğitim ile mesleki eğitim dengesi nasıl kurulmalı?

• Okullar gerçekten öğrenme ortamı olarak mı kalıyor?

Eğitim politikaları toplumun geleceğini belirler.

Bu yüzden yaşanan her olayın ardından sadece güvenlik tedbirlerini değil, sistemin kendisini de soğukkanlılıkla tartışabilmek gerekmez mi?

Çünkü iyi bir eğitim sistemi, yalnızca okula giden öğrenci sayısıyla değil; okulda gerçekten öğrenen ve gelişen gençlerle ölçülür.