TOPLUMSAL BİR KATEGORİ OLARAK MÜNAFIK TAVRI ÜZERİNE SOSYOLOJİK ANALİZ.

"Münafıksız toplum yoktur."

( Adnan Demircan, Münafık, Endülüs yayınları, s: 15)

Toplumsal bir kategori olarak münafıklık, toplumsal düzeni tehdit eden yapısıyla, sağlıklı bir toplum içerisindeki en önemli olumsuz kategoridir. 

Münafık, genel anlamda yaşadığı toplumun çıkarlarına aykırı bir noktada durduğu halde, kendi çıkarlarını her şeyin önüne koyarak önceler. Bu nedenle çevresine zarar veren bir potansiyele sahiptir. Münafık, hiç istemediği halde davranışlarıyla kendine zarar veren bir yapıya sahiptir.

Münafıklar, yaygın olarak Medine'de ortaya çıkmasına karşın bütün zamanlar için ortaya çıkma potansiyeli olan bir sosyal gruptur. Bu durum münafıklığın ortaya çıkmasında sosyal ortamın etkili olduğunu göstermektedir. 

Münafıkların en önemli özelliği yalan söyleyerek, gerçekleri çarpıtarak, manipülasyon yaparak içinde yaşadıkları toplumu kandırmalarıdır. Münafık için en önemli amaç toplumun kendisine güvenmesidir. Bu anlamda çevrede kabul edilen ve takdir gören eylemlerde bulunmayı ihmal etmez.

Münafık, kendine rakip gördüğü, amacına ulaşmasının önünde engel olduğunu düşündüğü, dürüst insanlara iftira etmekten çekinmez. Kendisinden şüphelenen kişileri toplumun gözünden düşürmek için her şeyi yapar. Onların konumlarını sarsmak için her tür eyleme başvurur.

Münafık, karşısına çıkan her toplumsal olayı, kendi amaçlarını gerçekleştirmek için araçsallaştırır. Çünkü onun asıl amacı bozgunculuktur. Bunun için her aracı kullanmaktan çekinmez.

Münafıkların en önemli özelliklerinden biri gizlilik içinde çalışmaları, arkadaşları ile özel bir iletişim dili geliştirmeleri ve hedef aldıkları toplumun düşmanı olanlarla işbirliğine gitmeleridir.

Münafıklar, ortaya çıkan sosyal olayları kendi amaçları doğrultusunda yönlendirmek için toplumda sorunlu olan grupların duygularını tahrik ederler. Asıl amaçları onların sözcülüğünü yapmak değil, onları kullanarak toplumda kargaşa yaratmaktır.

Münafıklar, amaçlarına ulaşmak için kendilerini topluma kabul ettirmek zorundadırlar. Bu yüzden ibadetleri bir araç olarak kullanırlar. İbadetleri yaparken samimi değildirler. Onları kendilerini kabul ettirmek için araçsallatırmaktadırlar. Münafıkların bu amaçla mescid yaptıkları bile bilinmektedir( Dırar Mescidi) Burada temel amaç nifak çıkarmaktır.

Toplumsal değişim zamanları, siyasi gelişmeler, terör ve baskı ortamı, toplumun derinden etkileyen deprem ve sel gibi felaketler münafıklar için kullanılmaya müsait en elverişli zamanlardır. Öte yandan baskı rejimleri özgürlükleri tehdit kabul ettiğinden farklı düşünceleri kabul etmez. İnsanları belli bir yönde düşünmeye zorlar. Bu durum ikiyüzlü insanların ortaya çıkmasına zemin hazırlar.

Münafık karakterli insanlara en çok rastlanan alan siyaset alanıdır. Bazı insanlar kendi amaçlarını gerçekleştirmek için her tür eylemi yapabilirler. Münafığın en çok ortaya çıktığı zamanlar çıkarlarını tehlikede gördüğü zamanlardır. Bu durum onu siyasi anlamda ilkesiz olmaya zorlar. Kaldı ki siyasal alan münafık için elverişli bir ortam sunar. Siyasetin güç kazanabilmek için elverişli bir alan olması da münafığın dikkatini çeker. Bu alanın sağlayacağı avantajları görmezden gelemez. Siyasetteki güç birikimi çoğu insanı etkilediği gibi münafığın da fazlasıyla etkiler. İslam tarihinde bedevi aklı münafıklığa yatkındır.

Münafıkların en çok kullandıkları din verdin ile ilgili kavramlardır. İbadet, cihat gibi konularda samimi değillerdir.

Münafıklar aslında davranış anlamında kafirdirler. Ancak pratik hayatları İslami görünüşte olduğu için tanınmaları ve açığa çıkmaları zordur. Bu da münafıklarla mücadele etmenin en zor yanıdır. Bu yüzden sürekli sorun çıkarma potansiyeline sahiptirler.

Kur'an'ın deyimiyle münafıkların kalplerinde hastalık vardır; kendi çıkarlarını her değerin önüne koyarlar; başlarına bir felaket gelmesinden korkarlar; ikiyüzlü ve samimiyetsiz olduklarından Allah'ın lanetlediği kişilerdir; sürekli şüphe içinde yaşarlar, çünkü gerçek duygularının açığa çıkma endişesini taşırlar; sürekli bir şaşkınlık hali yaşarlar; asıl kimliklerinin ortaya çıkması konusundaki korku, onları aşırı tedbirli ve tedirgin olmaya zorlar; büyüklük tasladıklarından dolayı kibirlidirler; inananlara karşı kin doludurlar; dünya malına karşı aşırı bir hırsları vardır; davranışlarında tutarlılık yoktur, bu yüzden sürekli çelişki içinde yaşarlar.

Sağlıklı bir toplum inşa etmek için münafıklığın türeyeceği ve etkin olacağı ortamı yaratmamak gerekir. Her tür hak ve hukuk ihlali, liyakatsizlik, otoriterlik, adaletsizlik münafıkların etkin olacakları bir ortam yaratır. Bu yüzden hukuk ve ahlak temelli bir toplum oluşturmak münafıklığa karşı alınacak en büyük önlemdir.