CSIS uzmanı: Korkutucu; Orta Doğu'da çok savunma füzesi harcandı

Orta Doğu'daki savaş, dünyanın en büyük iki savunma sanayii şirketi olan RTX ve Lockheed Martin tarafından üretilen Amerika'nın amiral gemisi niteliğindeki bazı füze ve hava savunma sistemlerinin stoklarını ciddi şekilde tüketti. Yeni siparişler verilse de tedarik süreciyle ilgili birçok handikap masada duruyor.

İngiltere merkezli Royal United Services Institute (RUSI) tarafından yayımlanan bir araştırmaya göre, ABD ve koalisyon güçleri savaşın sadece ilk 16 gününde tahmini maliyeti 26 milyar dolar olan 11.200'den fazla mühimmat harcadı. Bunlar arasında şunlar yer alıyor:

• 1.200'den fazla RTX Patriot füze savunma sistemi
• Yüzlerce uzun menzilli Tomahawk füzesi
• 300'den fazla Lockheed yapımı Thaad önleyici füze

ABD merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'ndeki (CSIS) Füze Savunma Projesi Direktörü Tom Karako, "Mevcut operasyonda harcanan saldırı ve savunma füzelerinin sayısı açıkçası korkutucu," dedi. ABD'nin Çin'in Tayvan üzerinde oluşturabileceği potansiyel tehditle ilgili endişelerine atıfta bulunarak, "Korkutucu çünkü Pasifik'teki çatışmaları ve maceracılığı caydırmak için bu şeylere ihtiyacımız var" diye ekledi.

Büyük Satışlar

Financial Times (FT) gazetesinde yayımlanan bir analize göre RTX, Lockheed ve diğer büyük savunma şirketi Northrop Grumman'ın, savaşın başından bu yana ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından onaylanan ve Körfez ülkelerine yapılacak olan 16,5 milyar dolar değerindeki askeri dış satışların en büyük faydalanıcıları olması bekleniyor. 

Yine Çarşamba günü Pentagon, Lockheed'in Patriot Pac-3 karadan havaya güdümlü füzeleri için "arayıcı" sensörler üreten Boeing'in, yedi yıllık yeni bir çerçeve anlaşması kapsamında üretimi üç katına çıkaracağını duyurdu.

Tanesi 3 milyon dolardan fazlaya mal olan ve üretimi aylar süren Patriot füzeleri karşısında hükümetler daha düşük maliyetli alternatifler arıyor. İran çatışması, Ukrayna'dan çıkarılan derslerin (seri üretilen ucuz insansız hava araçlarına karşı maliyet-etkin bir çözüm bulmanın önemi gibi) altını çizdi.

Eski bir Northrop Grumman yöneticisi olan Jerry McGinn bu durumu şöyle özetledi: "İran çatışması, Lockheed Martin gibi şirketlerin ürettiği geleneksel mühimmatlara daha fazla ihtiyacımız olduğunu gösterdi, ancak aynı zamanda geleneksel olmayan mühimmatlara da ihtiyacımız olduğunu ve sadece geçmişte aldıklarımızı almaya devam etmenin yeterli olmadığını kanıtladı."

Tedarik Zinciri ve Sözleşme Sorunları

Uzmanlar, sunulan yüksek harcama bütçelerine rağmen şirketlerin üretimi artırmak için hâlâ kesin sözleşmelere ihtiyaç duyduklarını belirtiyor. RUSI araştırmasının yazarlarından Yarbay Jahara Matisek, köklü yüklenicilerin üretimi dört katına çıkarmayı kabul ettiklerini ancak "finanse edilmiş siparişlere ihtiyaç duyduklarını" söyledi.

ABD Savunma Bakanlığı kısa süre önce Boeing, L3Harris, Honeywell Aerospace ve BAE Systems ile uzun vadeli çerçeve anlaşmaları imzalasa da bunlar henüz kesinleşmiş siparişler değil. Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi'nden (CNAS) Stacie Pettyjohn, pratikte büyük ABD şirketlerine kapasite artırımı için gereken uzun vadeli sözleşmelerin hâlâ verilmediğine dikkat çekiyor.

Alt Tedarikçi Darboğazı

Pettyjohn'a göre asıl endişe, tedarik zincirinin alt kısımlarında yer alan ve peşin yatırım yapma gücü olmayan küçük tedarikçiler:

"Darboğazların birçoğu en büyük beş şirkette değil, ülkede belirli bir bileşeni üreten sadece iki veya üç firmanın bulunduğu alt tedarikçi kademesinde yaşanıyor. Örneğin daha fazla katı yakıtlı roket motoru yapmak isteyebilirsiniz, ancak Ohio'daki küçük bir şirketin ihtiyacınız olan bağlantı elemanlarını yeterince üretmediğini fark edebilirsiniz."