ERZENGİZ: Kaybettiğimiz İç Dünyanın Romanı / Davut Gazi Benli

Bazı romanlar olay anlatır, bazıları insan anlatır. Bazıları ise insanın kendi içine gömdüğü sessizliği...

Mustafa Everdi'nin Erzengiz romanını bitirdiğimde zihnimde kalan ilk duygu, bir hikâyeyi okumuş olmaktan çok, uzun zamandır ihmal ettiğim iç dünyamla yeniden karşılaşmış olmaktı.

Modern çağ, insanı dışarıya doğru büyüttü; şehirlerimizi genişletti, yollarımızı çoğalttı, ekranlarımızı büyüttü. Fakat ruhumuz aynı ölçüde daraldı. İşte Erzengiz, tam da bu daralan ruhun romanı.

Romanın en önemli başarısı, okuru sürekli bir muhasebeye davet etmesi; karakterlerin yaşadığı gelgitler aslında bizim de gelgitlerimiz. Hafıza ile unutma, hakikat ile kurgu, inanç ile şüphe, yalnızlık ile kalabalık arasında sıkışmış çağdaş insanın hikâyesi idi okudugum roman.

Mustafa Everdi'nin yıllardır deneme ve hikâyelerinde gördüğümüz düşünce derinliği bu romanda da kendisini hissettiriyor. Yalnızca olay kuran bir romancı değil; fikri kuran, fikri konuşturan bir yazar Mustafa Everdi. Bu sebeple Erzengiz hızlı tüketilecek bir roman değil. Okurun zaman zaman durmasını, altını çizmesini, yeniden düşünmesini istiyor.

Romanın dili de ayrıca üzerinde durulmayı hak ediyor. Son yıllarda giderek sıradanlaşan, gazetecilik diliyle yazılmış romanların aksine Everdi, Türkçenin imkânlarını zorlayan, yer yer şiire yaklaşan bir anlatım kuruyor. Hatta zaman zaman, varoluş felsefesinin derinliklerinde derin siirsel imgeleri anlamaya çalışırken ana temadan kopuyorsunuz. Romanı okuma zorluğu yaşadığınız anlar oluyor. Ama bu yazarın bilinçli bir tercihi sanki. Bu tercih, kolaycılığı değil emeği seçtiğinin göstergesi.

Elbette bu üslubun bir bedeli de var. Popüler roman okurunun alışık olduğu hızlı tempo ve sürekli hareket beklentisi burada karşılanmıyor. Çünkü yazarın derdi macera anlatmak değil, insan ruhunun katmanlarını aralamak olsa gerek. Bu yönüyle Erzengiz, geniş bir okur kitlesinden ziyade sabırlı ve düşünmeyi seven okuyucuya sesleniyor.

Roman boyunca hissedilen metafizik gerilim ise eserin en dikkat çekici taraflarından biri. İnsanın yalnızca biyolojik bir varlık olmadığını, vicdanı, hafızası ve kaderiyle anlam kazandığını hatırlatıyor. Bugünün edebiyatında giderek silikleşen bu bakışın yeniden görünür olması gercekten sevindirici ve umut verici.

Benim nazarımda Erzengiz, yalnızca bir roman değil, modern insanın ruh haritasını çıkarma çabası. Bu yüzden eser, okunup rafa kaldırılacak kitaplardan değil; bazı sayfaları tekrar tekrar açılacak, her okuyuşta yeni bir anlam verecek metinlerden biri.

Mustafa Everdi, bu romanıyla bize şunu hatırlatıyor:

İnsan, dünyayı fethetmeden önce kendi içindeki karanlığı tanımak zorundadır.

Belki de gerçek yolculuk, dışarıya değil, insanın kendi içine yaptığı yolculuktur.

Erzengiz işte bu yolculuğun romanıdır.