KHK SÜREÇLERİ MAZLUMDER’DE ELE ALINDI: “KOMŞUMUZUN BAŞINA GELENLER KARŞISINDA NE YAPTIK?”

MAZLUMDER Ankara Şubesi’nin Sivil Sohbetler programında konuşan MAK Danışmanlık Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Ali Kulat, KHK süreçlerinin toplumsal etkilerini kamuoyu araştırmaları ve mağdurlarla yaptığı görüşmeler üzerinden değerlendirdi. Kulat, suçun şahsiliği ilkesine dikkat çekerek hukuki mağduriyetlerin giderilmesi, devlet-vatandaş güveninin yeniden tesis edilmesi ve toplumsal barışın güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Haber: Mücahit Altunay

MAZLUMDER Ankara Şubesi tarafından düzenlenen Sivil Sohbetler programının konuğu, MAK Danışmanlık Yönetim Kurulu Başkanı ve kamuoyu araştırmacısı Mehmet Ali Kulat oldu. 9 Kasım 2026 Pazartesi günü gerçekleştirilen programda Kulat, “Kamuoyu Araştırmalarında KHK ve Devam Eden Süreçler” başlıklı bir sunum yaptı.

15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından yaşanan gelişmeleri, Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK) kapsamında gerçekleştirilen işlemleri ve bunların toplumsal sonuçlarını ele alan Kulat; kamuoyu araştırmalarından, mağdurlarla yaptığı yüz yüze görüşmelerden ve devlet kurumlarıyla gerçekleştirdiği temaslardan elde ettiği bilgileri katılımcılarla paylaştı.

KHK süreçlerinin sadece kamu görevinden çıkarılan kişileri değil, aileleri, çocukları, ekonomik hayatı ve toplumsal ilişkileri de etkilediğini belirten Kulat, hukuki değerlendirmelerde kişisel eylemlerin ve somut delillerin esas alınması gerektiğini vurguladı.

6 Bin 400 Kişiyle KHK Araştırması Yapıldı

Kulat, MAK Danışmanlık olarak KHK süreçlerinin toplumdaki karşılığını ölçmek amacıyla Türkiye genelinde bir kamuoyu araştırması gerçekleştirdiklerini belirtti.

18 yaş üzerindeki yaklaşık 64 milyon seçmenin esas alındığı araştırmada 6 bin 400 kişiyle görüşüldüğünü aktaran Kulat, örneklem oluşturulurken kadın-erkek dengesi, siyasi tercihler ve toplumsal farklılıkların dikkate alındığını ifade etti.

Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların yaklaşık yüzde 30'u KHK süreçlerinde ciddi mağduriyetler yaşandığını düşündüğünü, yüzde 40'ı ise konu hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığını belirtti.

Kulat, araştırma sonuçlarının rapor ve kitapçık hâline getirildiğini, çeşitli devlet kurumlarına ve siyasi muhataplara iletildiğini söyledi.

Mağdurlarla Görüşmelerde Çarpıcı Hikâyeler Ortaya Çıktı

Kamuoyu araştırmasının ardından KHK süreçlerinden doğrudan etkilenen kişilerle de görüşmeler gerçekleştirdiklerini anlatan Kulat, bu çalışmanın üç aşamalı olarak yürütüldüğünü belirtti.

Araştırmanın saha çalışması kapsamında farklı meslek gruplarından ve toplumsal kesimlerden kişilerle görüşüldüğünü, ayrıca mağduriyet yaşadığını belirten 64 kişiyle yüz yüze mülakat yapıldığını aktardı.

Görüşmelerde işini ve ekonomik güvencesini kaybedenlerin yanı sıra aile bütünlüğü bozulan, sosyal çevresinden dışlanan ve çocukları eğitim hayatında sorunlarla karşılaşan insanların hikâyeleriyle karşılaştıklarını ifade etti.

Bazı kişilerin komşuları ve yakınları tarafından dışlandığını, çocukların okullarda akran zorbalığına maruz kaldığını belirten Kulat, kimi ailelerin yaşanan süreç nedeniyle boşanma noktasına geldiğini söyledi.

Görüşmeler sırasında anlatılanların kendisini de derinden etkilediğini belirten Kulat, üçüncü günün sonunda tansiyonunun 20'ye kadar yükseldiğini ve sağlık sorunu yaşadığını dile getirdi.

Kulat, bu görüşmelerin KHK meselesinin istatistiklerden ibaret olmadığını, ağır insani ve toplumsal sonuçlar doğurduğunu gösterdiğini kaydetti.

“Suçun Şahsiliği İlkesi Göz Ardı Edilmemeli”

Kulat'ın sunumunda öne çıkan başlıklardan biri de suçun şahsiliği ve adil yargılanma ilkeleri oldu.

15 Temmuz darbe teşebbüsüne fiilen katılanlar, örgütsel faaliyetlerde bulunanlar ve suç teşkil eden eylemlere iştirak edenlerle geçmişte bir yapıyla ilişkisi bulunmuş ancak somut bir suç eylemine katılmamış kişilerin hukuki durumlarının birbirinden ayrılması gerektiğini ifade etti.

Özellikle geçmişte yasal faaliyet gösteren kurumlarla ilişkilerin ve sendika üyeliklerinin tek başına suçun kanıtı olarak değerlendirilmesinin hukuki sorunlara yol açabileceğine dikkat çekti.

Kulat, her kişinin kendi eylemleri ve dosyasındaki somut deliller üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini belirterek hukukun temel ilkelerinin gözetilmesi çağrısında bulundu.

KHK Süreçlerinin Aileler ve Çocuklar Üzerindeki Etkisi

KHK uygulamalarının etkilerinin kamu görevinden çıkarılan kişilerle sınırlı kalmadığını belirten Kulat, eşlerin, çocukların ve yakın çevrenin de bu süreçten etkilendiğini söyledi.

Ekonomik kayıplar, sosyal dışlanma, aile ilişkilerindeki bozulmalar ve çocukların eğitim hayatında karşılaştıkları sorunların önemli bir toplumsal mesele hâline geldiğini ifade etti.

Özellikle 2016 yılında yaşanan darbe girişimi döneminde dünyaya gelen çocukların bugün 10 yaşına ulaştığını hatırlatan Kulat, ailelerinin yaşadığı süreçlerin bu çocukların devlet, toplum ve dinle kurdukları ilişkiyi etkileyebileceğine dikkat çekti.

Yeni nesillerin devlete ve topluma aidiyet duygusunu kaybetmemesi gerektiğini belirten Kulat, geçmişte yaşanan sorunların çözülmesinin gelecek açısından da önemli olduğunu vurguladı.

“Terörsüz Türkiye” Süreci KHK Mağduriyetleri İçin de Fırsat Olabilir

Konuşmasında “Terörsüz Türkiye” sürecine de değinen Kulat, terörle mücadelede gelinen noktanın ve özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da toplumsal hayatın normalleşmesine yönelik gelişmelerin önemli olduğunu söyledi.

Ancak toplumsal barışın güçlendirilmesi için geçmişte yaşanan KHK mağduriyetlerinin de gündeme alınması gerektiğini belirtti.

Devletin güvenlik politikaları kadar vatandaşların devlete duyduğu güvenin de önemli olduğunu ifade eden Kulat, suç işleyenlerin hukuk önünde hesap vermesi gerektiğini, suç işlememiş kişilerin ise geçmişteki ilişkileri nedeniyle süresiz dışlanmaması gerektiğini dile getirdi.

Kulat, devletin geçmişte çeşitli yapılarla ilişki kurmuş insanları değerlendirirken suçun şahsiliği ilkesini esas almasının, vatandaşların yeniden kazanılması bakımından önemli olduğunu kaydetti.

Ayrıca gençlerin barınma, eğitim ve sosyal destek ihtiyaçlarının bazı yapıların etkisini artırabildiğini belirterek, bu yapıların toplumda hangi ihtiyaçlara karşılık verdiğinin de araştırılması gerektiğini söyledi.

Beraat ve Mağduriyetlerin Giderilmesi İçin Düzenleme Çağrısı

Kulat, KHK süreçlerinin çözümü için kapsamlı bir hukuki düzenlemeye ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.

Devam eden yargılamaların, beraat ve takipsizlik kararlarının, kamu görevine dönüş taleplerinin, sosyal hakların ve ekonomik kayıpların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Özellikle ceza yargılaması sonucunda beraat etmiş kişilerin idari süreçlerde karşılaştıkları sorunların çözüme kavuşturulmasının önemine işaret etti.

Bu kapsamda suçun şahsiliği, somut delil ve adil yargılanma ilkelerini esas alan genel bir düzenlemenin, toplumsal barışın güçlendirilmesine katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Siyasi partilerin ve devlet kurumlarının konunun çözümünde sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirten Kulat, farklı siyasi çevrelerle yaptığı görüşmelerde mağduriyetlerin önemli ölçüde kabul edildiğini ancak bu yaklaşımın henüz somut bir çözüm iradesine dönüşmediğini söyledi.

“Komşumuzun Başına Gelenler Karşısında Biz Ne Yaptık?”

Kulat'ın konuşmasında dikkat çeken bölümlerden biri de toplumun bireysel sorumluluğuna ilişkin değerlendirmeleri oldu.

Tarihî olaylar üzerinden insanların kendilerini değerlendirmesinin kolay olduğunu belirten Kulat, asıl önemli olanın yaşanılan dönemde çevremizdeki insanların karşılaştığı haksızlıklar karşısında nasıl bir tutum sergilendiği olduğunu ifade etti.

İstanbul'un fethinde veya Çanakkale'de nerede olduğumuzun bugün sorgulanamayacağını, ancak yanı başımızdaki komşumuz haksızlığa uğradığında ne yaptığımızın sorgulanabileceğini söyledi.

İnsanların kimi zaman kendi gelecekleri, çocukları veya mevcut konumlarını kaybetme endişesiyle sessiz kalabildiğini belirten Kulat, adalet ve vicdan konusunda herkesin kendi sorumluluğunu yerine getirmesi gerektiğini vurguladı.

Kulat, konuşmasında “Bu coğrafyada hainler ve kahramanlar zaman zaman yer değiştirebilir” ifadesini de kullanarak tarihî ve siyasi olayların değerlendirilmesinde peşin hükümlerden uzak durulması gerektiğine dikkat çekti.

Sivil Toplum Kuruluşlarına Önemli Görevler Düşüyor

KHK süreçlerinde yaşanan sorunların çözümünde sivil toplum kuruluşlarının da aktif rol üstlenmesi gerektiği programda öne çıkan başlıklardan biri oldu.

Kulat, insan hakları kuruluşlarının ve ilgili sivil toplum örgütlerinin mağduriyetleri gündemde tutmasının, siyasi partiler ve milletvekilleri nezdinde girişimlerde bulunmasının önemini vurguladı.

KHK süreçlerinin hukuki, ekonomik ve sosyal sonuçlarını ortaya koyan araştırmaların ve raporların hazırlanmasının çözüm arayışlarına katkı sağlayacağını belirtti.

Bu çalışmaların sadece açıklama ve sosyal medya paylaşımlarıyla sınırlı kalmaması, somut verilerle desteklenerek ilgili kurumlara ve kamuoyuna sunulması gerektiğini ifade etti.

Program Soru ve Cevaplarla Sona Erdi

MAZLUMDER Ankara Şubesi'nin düzenlediği Sivil Sohbetler programında Mehmet Ali Kulat, KHK süreçlerine ilişkin araştırmalarını, saha gözlemlerini ve çözüm önerilerini katılımcılarla paylaştı.

Programda öne çıkan ortak başlıklar; hukukun temel ilkelerinin korunması, suçun şahsiliğinin esas alınması, yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi ve devlet-vatandaş güveninin yeniden tesis edilmesi oldu.

Katılımcıların soru ve değerlendirmelerinin ardından program sona erdi.