metrika yandex
  • $31.3
  • 33.91
  • GA2162

Derin Kriz

YUSUF YAVUZYILMAZ
22.10.2023

 

Karşılaştığımız her sorun, İslam dünyasının derin bir krizden geçtiğini gösteriyor. Tarihte erken dönemlerde yaşanan benzer bir kriz, yönetimdeki baskı ve yolsuzluklar, yaşanan dünyevileşme ve israf, bir itiraz ve tepki kültürü olarak tasavvufu ortaya çıkarmıştı. Ancak zaman içinde tasavvuf bu itiraz ve tepki kültüründen uzaklaşarak, hermetik gnostik felsefelerin etkisine girdi. Yunan düşüncesiyle gelen entelektüel, Moğol saldırılarıyla büyük bir yıkıma yol açan askeri karşılaşmalar, İslam dünyasının entelektüel ve askeri üstünlüğü ile kısa sürede aşıldı. Ancak modern dönemdeki saldırının etkileri büyük ve derin oldu. Çünkü modern saldırı hem askeri, hem ekonomik, hem de entelektüel yönleri olan büyük bir saldırıydı. İslam dünyası hala bu saldırıya karşılık verebilmiş değil. Bu krizin içinde, karşılaştığımız krizlere anlamlı ve adil çözümler üretemiyoruz. Kuşkusuz krizin çok daha derin olmasının temelinde, İslam dünyasının yaladığı iç sorunlar yer almaktadır. Son olarak İsrail’in Filistin topraklarını işgaliyle başlayan süreç, zaman zaman İsrail’in hiçbir hukuk ve ahlak ilkesi tanımayan saldırılarıyla tekrar gündeme gelmektedir. Son yaşanan süreç, İsrail’in savaş hukuku da dahil hiçbir kurala uymadığını göstermektedir. Kuşkusuz bu krizin dış etkeni İsrail ve onun destekçileridir. İç etkenleri ise İslam dünyasında yaşanan otoriter yönetimlerin yarattığı sorunlar, ekonomik yolsuzluklar, insan hakları ihlalleri, mezhep savaşları, dini ve etnik çatışmalardır. Bu iç olumsuzluklar, İslam dünyasını dış saldırılara açık hale getirmektedir. Bundan dolayı öncelikle İslam dünyası kendisini zayıf ve savunmasız düşüren zaaflarla yüzleşmeli ve onları ortadan kaldırmalıdır.

Her krizin aynı zamanda bir imkan olduğunu da görmek gerekir. Bakalım günümüzde yaşanan derin kriz nasıl sonuçlanacak?

İslam dünyasının karşılaştığı sorunlardan biri de deizm bağlamında yaşanan tartışmalardır. Kuşkusuz bu sorunla yüzleşmek gerekmektedir. Burada öncelikle cevaplanması gereken soru şu: Gençler hangi nedenlerden dolayı deizme yöneliyorlar? Bu sorunu analiz edenlerin bir bölümü, Müslümanlar gençlerin deizme yönelmesini arka planında hep dış sebeplerin olduğunu söylüyorlar. Bu sıralanan nedenler doğru olsa da sorunu anlamaya yetmez. Asıl soru şu: Gençlere anlattığımız din neden onlar üzerinde etkili olmuyor?

Öyle görülüyor ki, haksızlığa, yolsuzluğa, liyakatsizliğe, gelir dağılımı adaletsizliğine, kadın cinayetlerine sessiz kalan bir din kimseyi etkilemez. Çünkü böyle biri dinin yaşanılan aktüel sorunlarla ilgilenmeyen bir öğreti konumundadır.

Temsil ettiği inancın değerlerini hayatına indirmeyen kimse başkalarını etkileyemez. Nitekim kendini dindar olarak tanımlayan kimselerdeki olumsuzluklar ve çelişkiler gençleri negatif etkilemektedir.

Yaşan süreci yorumlarken, tüm suçu dış faktörlere transfer ederek yapılan açıklamalar, bizi, yaşanan süreçten birinci derecede sorumlu olduğumuz gerçeğinden uzaklaştırmaz. Bu noktada asıl yüzleşmemiz gereken soru şu:Bu toplumda yaşanan haksızlıklara itiraz etmeyen, kötülüğe karşı çıkmayan, adaleti aramayan dinin cazip yanı var mı?

Müslümanların tarihsel süreç içinde oluşan ve siyasal anlayışını belirleyen devlet anlayışında köklü bir dönüşüm yapmaları gerekiyor. Kutsal devlet anlayışı yerine hukuk devleti anlayışı oluşmalıdır. "Hikmeti hükümet " anlayışı mutlaka insanileştirilmeli ve hukuk içine çekilmelidir. Devletin insanların oluşturduğu bir yapı olduğu gerçeğini unutulmamalıdır.

Müslümanların yaşanan süreçlerden birinci derecede sorumlu olduğu gerçeğini gözden uzak tutmamak gerekir. Sorunların çözümünde iç faktörleri temele alarak çözüm üretmek gerekmektedir. Sürekli dış faktörleri öne çıkarmak hem özeleştiriyi engellemekte, hem de kendi zaaflarıyla yüzleşmeyi ötelemektedir.

Aziz Kur’an başımıza gelen kötülüklerden kendimizin sorumlu olduğunu söylemektedir. Çözüm de oradan başlayacaktır. İç zaaflarını ve sorunlarını çözemeyen toplumların karşılaştığı dış sorunların çözümünde başarılı olması mümkün değildir.

Yorum Ekle
Yorumlar
Henüz Yorum Eklenmemiş